DEĞİŞEN TARAF: O

“Her şey çok güzel gidiyordu… Neden bir anda değişti?”

Sanırım ilişkilerde en çok sorduğumuz sorulardan biri bu.

Benim çevremden de duyduğum, kendi hayatımda da karşılaştığım en klasik cümlelerden biri:

“Bir anda mesafe koydu. Neden?”

Önce kendimize dönüyoruz.

“Acaba beni istemiyor mu?”

“Ben bir şey mi yaptım?”

“Fazla mı üstüne düştüm?”

“İşleri mi yoğun?”

“Belki onu soğutan bir şey söyledim.”

“Belki yanlış bir şey yaptım.”

Çünkü insan, birinin kendisini istemediğini kabul etmektense bir sebep bulmayı tercih ediyor.

İşleri yoğundur diyoruz. Kafası karışıktır diyoruz. Hayatında bir şeyler vardır diyoruz. Hatta bazen bütün suçu kendimizde arıyoruz.

Ama bazen de gerçek çok daha basit:

Belki gerçekten istemiyordur.

Ve bunu kabul etmek neden bu kadar zor?

Çünkü “istemedi” dediğimiz anda aslında cevabı da kabul etmiş oluyoruz.

Oysa bazen karşımızdaki insan gerçekten değişmiştir. İş olabilir, kıskançlık olabilir, toksik bir durum olabilir, korkuları olabilir ya da hayatında yaşadığı başka bir şey olabilir.

Ama burada önemli bir ayrım var:

Her farklı davranış, değişmek anlamına gelmez.

Bazen bir insan değişmemiştir. Sadece bize başka bir tarafını göstermiştir.

Bunu kendi hayatımdan bir örnekle anlatabilirim.

Yıllar önce, lisenin başlarında, çok kısa süren bir ilişkim olmuştu. O zamanlar ilişki konusunda oldukça tecrübesizdim. Bu hikâyeyi anlatırken de özellikle şunu söylemek istiyorum: Yargılanmak istemiyorum arkadaşlar. Çünkü o zamanki ben, bugünkü ben değildim.

Bir gün buluştuk. Bir kafede oturduk. Gayet güzel, eğlenceli bir buluşmaydı. İlgiliydi, nazikti, konuşması akıyordu. Hatta çevresindeki insanların anlattığı kişiliğinden daha farklı bir tarafını görmüştüm.

Normalde biraz bilmiş bilmiş konuşan biriydi ve ben bilmiş bilmiş konuşan insanlardan pek hoşlanmam. Ama o gün onu dinledim. Bir şekilde sohbet aktı, güzel vakit geçirdik.

Sonra o buluşmanın ardından kayboldu.

Ertesi gün, başka biriyle ciddi bir ilişkiye başladığını öğrendim.

Şimdi bunu “Her şey çok güzeldi, sonra bir anda değişti.” diye anlatabilirim.

Ama bugün geriye dönüp baktığımda bunun aslında bir değişim olmadığını düşünüyorum.

Çünkü belki de bana gösterdiği kişi, onun tamamı değildi.

O zaten öyleydi. Sadece bana başka bir tarafını göstermişti.

Bana tanıttığı kişi, belki de onun gerçek halinin tamamı değildi.

O zaman hayatında biri var mıydı, ayrılmış mıydı, ne olmuştu bilmiyorum. Açıkçası artık bunun bir önemi de yok.

Çünkü o zaman onun hayatına gidecek kişi ben değildim.

Ben onun hayatında yalnızca bir gündür tanıdığı biriydim. Evet, çok iyi anlaşmış olabiliriz. Çok güzel vakit geçirmiş olabiliriz. Ama her iyi anlaştığımız insanla ilişki yaşamak zorunda değiliz.

Bunu büyütmedim.

Aylar sonra tekrar görüştük.

“Neden tekrar görüştün?” diye sorabilirsiniz.

Çünkü bazen bir şeyin tek sebebi gerçekten şudur:

O an öyle hissetmişsinizdir.

Ben de o an öyle hissettim.

Üstelik o sırada ilişkisinin olmadığını düşünüyordum ve gerçekten de yokmuş.

Tekrar buluştuk. Yine çok iyi anlaştık. Bir süre sonra da bir ilişkiye dönüştü.

Başlangıçta her şey çok güzeldi.

Sürekli arıyordu, ilgileniyordu, beni merak ediyordu.

Ama zaman geçtikçe bu ilgi başka bir şeye dönüştü.

Aramalarının kendisi başıma kalkmaya başladı.

Bir dakika telefonumu açmadığımda ağzı alınmayacak şeyler söyleyebiliyordu. Birkaç dakika sonra ise bana ne kadar çok sevdiğini söylüyordu.

Bir iyi, bir kötü.

Bir yakın, bir uzak.

Bir gün göklere çıkarıp ertesi gün yerin dibine sokmak.

Ve ben burada “Neden değişti?” sorusundan çok başka bir şeyi sorgulamaya başladım:

“Neden sürekli değişiyor?”

Çünkü belki de karakterlerimiz birbirine uygun değildi.

Benim için telefonun birkaç dakika açılmaması çok büyük bir mesele olmayabilir. Ama onun hayatında çok önemli bir şeydi.

Benim normal kabul ettiğim bir davranış, onun dünyasında farklı bir anlam taşıyordu.

Biz o zaman bunu birbirimize anlatmayı, birbirimizi anlamayı bilmiyorduk.

Sonunda ilişki çok toksik bir hale geldi.

Birbirimizi çok kırdık. Çok kavga ettik. Hayatımda yaşadığım en şiddetli kavgalardan bazılarını onunla yaşadım.

Ama aynı zamanda en romantik anlarımdan bazılarını da o ilişkide yaşadım.

Yani iki taraf da çok uçtaydı.

Ve bazen insanı ruhen en çok yoran şey de tam olarak bu oluyor.

Çünkü bir noktada kendinize şunu soruyorsunuz:

“Beni bu kadar seven, beni bu kadar düşünen, bana bu kadar güzel cümleler söyleyen bir insan, beni nasıl bu kadar çok incitebilir?”

Ben buna artık katılmıyorum.

Birini çok seviyorsan, onu incitmekten korkarsın.

Sevgi, karşındaki insanı incitmek için bir bahane olamaz.

Özellikle de karşındaki insan seni incitmemişken.

“Sinirliydim, ağzımdan çıktı.”

Bence bu her zaman yeterli bir açıklama değil.

Çünkü sevgi sadece güzel cümlelerden ibaret değil.

Sevgi, karşındaki insanı incitmekten de korkabilmek.

Bir de şunu unutmamak gerekiyor: Bazen davranışlar, sormaya cesaret edemediğimiz ya da soramadığımız soruların cevaplarıdır.

Bir insan “Seni önemsiyorum.” diyebilir ama davranışları sürekli olarak sizi görmezden geliyorsa, aslında cevabı sözlerinde değil, davranışlarındadır.

“Seni seviyorum.” diyebilir ama sizi sürekli kırıyor, küçümsüyor ya da yalnız bırakıyorsa, bu sözün hayatınızdaki karşılığı davranışlarında görünmüyordur.

Yalan söylemenin bu kadar popüler olduğu bir dönemde, sözlerden ziyade davranışlara dikkat etmeliyiz.

Çünkü insanlar istedikleri her şeyi söyleyebilirler. Kendilerini olduklarından farklı gösterebilir, güzel cümlelerle gerçek niyetlerini saklayabilirler.

Ama davranışlar çoğu zaman daha dürüsttür.

Kimin gerçekten yanında olduğunu, kimin sizi önemsediğini, kimin sadece konuştuğunu davranışlar gösterir.

Bu yüzden bazen sormadığınız sorunun cevabını zaten almış olabilirsiniz.

Sadece o cevabı kabul etmek istemiyor olabilirsiniz.

Biz o ilişkiyi bitirdik.

Aradan birkaç yıl geçti ve yeniden konuşmaya başladık.

Bu kez baştan çok net bir şey söyledim:

“Ben aynı şeyleri tekrar yaşamak istemiyorum.”

Aynı toksikliğin içine yeniden girmek istemiyordum.

Belki ikimiz de küçüktük. Belki o zamanlar bir ilişkinin nasıl yürütülmesi gerektiğini bilmiyorduk. Belki ikimiz de olgunlaşmıştık.

Ben de ona şunu söyledim:

“Umarım değişmişsindir. Umarım olgunlaşmışızdır.”

O da değiştiğini söyledi.

İlk üç gün gerçekten çok güzeldi.

Tam olması gerektiği gibiydi.

Ama burada “çok güzeldi” derken şunu da söylemek istiyorum: Herkesin güzel ilişki anlayışı farklı.

Belki başka birisi için onun ilişki tarzı muhteşem bir ilişkiydi.

Ama benim için değildi.

Birkaç gün sonra aynı şeyler yeniden başladı.

Ben ona vakit ayırmama rağmen:

“Neden bana vakit ayırmıyorsun?”

“Neden daha fazlasını yapmıyorsun?”

soruları gelmeye başladı.

Çünkü mesele artık benim ona zaman ayırıp ayırmamam değildi.

Sanki benden hayatımda ona bir yer açmam değil, hayatımın kendisi olmasını istiyordu.

Benim ilişki anlayışım ise bu değil.

Çünkü bana göre iki insan bir ilişkiye başladığında birbirini yok etmemeli.

İki ayrı insan olarak kalıp bir bütün olmaya çalışmalıyız.

Birbirimizin hayatına dahil olabiliriz ama birbirimizin hayatının tamamı olmak zorunda değiliz.

Hatta iki hücre bile birleştiğinde birbirlerinin bazı özelliklerini alıyor ama tamamen aynı şeye dönüşmüyor.

İnsan ilişkilerinde de böyle.

Biz iki ayrı insanız.

Bu yüzden bu kez ilişkiyi insan gibi, konuşarak ve mümkün olduğunca kırmadan bitirmeyi tercih ettim.

Tabii ki karşı taraf bunu anlamadı.

Hakkımda atılan iftiralar mı dersiniz, söylenenler mi dersiniz…

Ama ben bunları umursamadım.

Çünkü neden?

Ya ben o değilim.

Ben kim olduğumu biliyorum.

Ne yaptığımı biliyorum.

Elimden geleni yaptığımı biliyorum.

Karşımdaki insanı anlamaya çalıştığımı biliyorum.

Bir ilişkiyi sürdürmek için üzerime düşeni yaptığımı biliyorum.

O yüzden insanların benim hakkımda ne düşündüğü beni ilgilendirmedi.

Bence sizin için de böyle olmalı.

Siz kendinizi biliyorsunuz.

Elinizden gelen her şeyi yaptıysanız, içiniz rahatsa, bundan sonrası artık sizin kontrolünüzde değildir.

Karşı tarafın sizin hakkınızda ne söylediği, sizi nasıl anlattığı, kendisini nasıl haklı çıkardığı sizin değiştirebileceğiniz bir şey değil.

Ve bu sizden hiçbir şey eksiltmez.

Çünkü siz zaten elinizden geleni yapmışsınızdır.

Yapacak bir şey yok.

Gerisi hayatın getireceği şeylerdir.

Tabii ki bunu söylemek kolay.

“Üzülme, kahretme kendini.” demek kolay.

Ama insanın bunu yaşarken yapması o kadar kolay değil.

Bazen üzülürsünüz. Bazen çok kırılırsınız. Bazen kendinizi sorgularsınız.

Ama bir noktada kendinize dönüp şunu söylemeniz gerekir:

“Ben elimden geleni yaptım.”

Ve bu, bazen insanın kendine verebileceği en büyük huzurdur.

Fakat bu hikâyede benim bugün geriye dönüp gördüğüm başka bir şey daha var.

Belki de değişen taraf her zaman karşı taraf değildir.

Bazen biz, karşı tarafın değiştiğini gözlemliyoruz.

Ama aslında değişen taraf biz olduğumuz için, onun hareketleri bize değişmiş gibi geliyor olabilir.

Özellikle uzun süreli ilişkilerde bu ihtimal çok daha önemli.

Çünkü insan aynı kalmıyor.

İlişkinin içinde büyüyoruz, olgunlaşıyoruz.

Hayatımızda yaşadığımız küçük ya da büyük olaylar bizi değiştiriyor.

Bazen daha güçlü oluyoruz.

Bazen daha agresif.

Bazen daha gergin.

Bazen çok daha duygusal ve kırılgan.

Ama değiştiğimizi her zaman kabul edemiyoruz.

Ve biz değiştiğimiz için, karşı tarafın davranışları da bize farklı veya yanlış gelmeye başlayabiliyor.

Mesela normalde olgunlukla karşılayacağımız bir durum, hayatımızın zor bir döneminde bizi çok daha fazla sinirlendirebilir.

Normalde birkaç dakika sonra geçecek bir şeye çok daha sert tepki verebiliriz.

Çok daha duygusal olabilir, daha kolay incinebiliriz.

Karşı taraf ise bizi hâlâ eskisi gibi görüyor olabilir.

Bizim vereceğimiz tepkinin eskisi gibi olacağını düşünüp aynı şekilde davranır.

Ama bu kez biz çok daha sert tepki veririz.

O da bizi yatıştırmak yerine sert tepki verebilir.

Sonra dönüp ona bakarız:

“Sen neden bu kadar sinirlisin?”

“Son zamanlarda çok gerginsin.”

“Sen çok değiştin.”

Ama belki de gergin olan ilk kişi bizizdir.

Belki bizim değişen ruh halimiz, onun davranışını da değiştirmiştir.

Yani bazen karşımızdaki insanın değiştiğini düşünürken, aslında kendi değişimimizin ilişkide yarattığı etkiyi fark etmiyoruz.

Bu yüzden sorun her zaman bizde demiyorum.

Çünkü bazen gerçekten sorun karşı tarafta olabilir.

Ama onu suçlamadan önce kendimize de bakmamız gerekiyor.

“Ben değiştim mi?”

“Son zamanlarda daha mı kırılganım?”

“Daha mı sert tepki veriyorum?”

“Hayatımda yaşadığım bir şey beni değiştirdi mi?”

“Karşımdaki insan gerçekten mi değişti, yoksa ben artık aynı şeylere aynı şekilde bakmıyor muyum?”

Belki bütün bunların cevabını ancak konuşarak bulabiliriz.

Çünkü bence bütün bu döngünün en sağlıklı çözümü açık ve dürüst iletişim.

Keşke insanlar bir şeyler ters gittiğinde kaçıp gitmek, sessizleşmek, mesafe koymak veya karşı tarafın anlamasını beklemek yerine birbirlerine gerçekten ne hissettiklerini söyleyebilseler.

“Ben sana kırıldım.”

“Bunu bir daha böyle yapmanı istemiyorum.”

“Bunu yapmamın sebebi buydu.”

“Şu an sana böyle davranmak içimden gelmiyor.”

“Bunun için daha erken.”

Bunları gerçekten dürüstçe söyleyebilsek belki birçok ilişki, kimsenin cevabını bilmediği bir “Neden değişti?” sorusuyla bitmezdi.

Çünkü bazen ihtiyacımız olan şey, karşımızdaki insanın neden değiştiğini tahmin etmek değil;

ona gerçekten sormaktır.

Ama sormadan önce, davranışların bize ne anlattığına da bakmalıyız.

Çünkü bazen cevap zaten karşımızdadır.

Sadece duymak istediğimiz sözlerle gördüğümüz davranışlar birbirini tutmuyordur.

Ve belki de bazen cevap, karşımızdaki insanın değişmesinde değil, bizim değişmemizdedir.

Ama burada da başka bir soru ortaya çıkıyor:

Peki ya gerçekten değişen taraf bizsek?

Ya bu değişime kendi isteğimizle değil; yaşadıklarımız, kırıldıklarımız, hayatımızda meydana gelen olaylar ve ilişkinin bizi sürüklediği şeyler yüzünden dönüştüysek?

Ya bugün “Sen çok değiştin.” dediğimiz kişi, aslında bizim yaşadıklarımızın sonucunda ortaya çıkan yeni halimize tepki veriyorsa?

İşte Part 2’de “Değişen Taraf: Ben” kısmında tam olarak bunu konuşacağız.

Gerçekten değişen taraf bizsek ne olur?

Bizi bu değişime ne sürükledi?

Bir ilişki bizi nasıl dönüştürür?

Değiştiğimiz için mi ilişki bozulur, yoksa ilişkinin içinde yaşadıklarımız mı bizi değiştirir?

Çünkü bazen değişen taraf bizizdir ama değişimin sebebi sadece biz değilizdir.

Ve belki de asıl cevap, kimin değiştiğinde değil;

neden değiştiğimizdedir